Real Time Analytics
Menu Zamknij

Jakie nadproża zastosować w ścianach konstrukcyjnych ?

Jakie nadproża zastosować

Dzień dobry 🙂

Sezon budowlany nabiera rozpędu. Skończył się luty i wielkimi krokami nadchodzi wiosna. Choć prognozy mówią, że może jeszcze wrócić zima, to na krótką chwilę. Dlatego przygotowania do rozpoczęcia budowy Twojego Domu Marzeń idą pełną parą.

Dlaczego nie byłem obecny na blogu ?

Chcę napisać kilka słów usprawiedliwienia. Ostatni wpis zamieściłem 15 grudnia i powiedziałem wtedy, że do końca roku nie będę pisał na blogu. Miało to swoje podłoże w braku czasu, który spowodowany był poszukiwaniem nowego zajęcia. Od połowy grudnia wydarzyło się wiele rzeczy. Odbyłem wiele rozmów o pracę, ale też musiałem chwilę odpocząć, pozbierać myśli, skupić się na tym co naprawdę ważne. Sami wiecie, blog poszedł w odstawkę (za co przepraszam, choć był to czas dla Ciebie abyś na spokojnie zapoznał się z treścią wcześniej opisanych problemów). Teraz już po zmianie pracy, pożegnaniu i przywitaniu, uporządkowaniu bieżących spraw przyszedł czas aby ze spokojem i nową motywacją pisać dla Ciebie i pomagać dalej. Zapraszam do dzisiejszego artykułu.

O czym chcę dziś napisać ?

Kontynuował będę temat wznoszenia ścian konstrukcyjnych. Dziś kilka słów dotyczących:

  • kształtowania otworów w ścianach;
  • roli i funkcja nadproża;
  • rodzajów nadproży i systemów murowych,
  • głębokości oparć wybranych typów nadproży.

Nie przedłużając przejdźmy do konkretów. Zapraszam dalej.

Kształtowanie otworów w ścianach

Czy spotkałeś się kiedyś z domem czy innym budynkiem bez otworów ? Bez drzwi, okien, otworów technologicznych ? W starożytności mogło to być możliwe. Choć już Egipcjanie próbowali wykorzystywać sklepienia otworów i przekryć budynków. Na szeroką skale „nadproża” zaczęli stosować Rzymianie. W dzisiejszych czasach przy wykorzystaniu stali i betonu możemy, tak naprawdę, poszerzać otwory w nieskończoność. Oczywiście przy zachowaniu pewnych zasad sztuki budowlanej.

Otwory w ścianach kształtować możemy dowolnie. Mogą to być łuki, proste lub krzywe łamane (np. naroża kątowe). Zachowując odpowiednie oparcie nadproża na ścianie oraz wytrzymałość materiału, z którego nadproże jest wykonane, jego długość może dochodzić nawet do 9 m. Wszystko to za sprawą odpowiedniej klasy stali użytej w betonie, bądź kształtownika stalowego (najczęściej ceownika, kątownika lub teownika). Duże rozpiętości uzyskiwać możemy również za sprawą odpowiedniego podparcia pośredniego nadproża (np. poprzez słup, do którego przylega rama okienna, można go również ukryć pod elewacją szklaną stwarzając wrażenie całkowitego przeszklenia ściany budynku).

Rola i funkcja nadproża

Nadproże ma za zadanie przenieść ciężar ściany leżącej powyżej otworu na ściany przylegające do otworu. Co to znaczy ? Ściana bez otworów swój ciężar własny równomiernie przenosi na fundament poprzez przylegające do siebie, natomiast w przypadku otworów w ścianach, nadproże ma za zadanie przenieść ciężar muru powyżej otworu na boczne krawędzie ścian poniżej otworu. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na głębokość oparcia nadproża, która jest bardzo istotna ze względu na działające siły. W zależności od materiału, z którego wykonana jest ściana konstrukcyjna oraz rodzaju nadproża głębokość oparcia znajduje się w przedziale 9-25 cm. O tym szerzej napiszę przy omawianiu każdego typu nadproży. Spójrz na rysunki poniżej. Pozwalają one łatwo określić w jakim przypadku wykonywany otwór wymaga nadproża (dotyczy to głownie w budynkach istniejących, gdy chcemy wykonać dodatkowe okna lub drzwi w ścianach nośnych).

Z reguły w ścianach budynków nowo wznoszonych nadproża wykonuję się nad wszystkimi otworami  w ścianach konstrukcyjnych oraz nad wybranymi w ścianach działowych. W zależności od materiału np. w ścianie działowej z cegły silikatowej gr. 12 cm nadproże jest wymagane, natomiast w ścianie działowej wykonanej z Promonta (elementy gipsowe) lub z Ytong Panel (elementy gazobetonowe) nadproża nie są szczególnie potrzebne w momencie zachowania odpowiedniego kształtu otworu. W Promoncie sklepienia otworów kształtuję się tak aby łączenie dwóch płyt znajdowało się dokładnie w osi otworu. Takie połączenie gwarantuje nam, że siły rozporu przenoszą się na sąsiednie krawędzie innych płyt i klinują się wzajemnie. W ścianach z Ytong Panel element nad otworem montuje się do sąsiednich płyt za pomocą kątowników stalowych przybijanych na gwoździe.

Jakie nadproża występują w budownictwie ?

Temat rodzajów nadproży jest bardzo obszerny. Wszystko zależy od wybranego systemu ścian konstrukcyjnych i działowych. Każdy z producentów chce zadowolić Cię i tworzy kompleksowe systemy ścian, nadproży, stropów i wiele więcej. Do wyboru mamy wiele różnych materiałów. Pokrótce przedstawię każdy z nich.

Klasyczne nadproża żelbetowe

Wylewane na mokro, w szalunku na budowie. Są to elementy żelbetowe, wykonane z betonu klasy min. C16/20, które wraz ze zbrojeniem tworzą element monolityczny. Spotykane szczególnie na dużych szerokościach (rozpiętościach) otworów. Często wykonywane w szalunku z płyty OSB lub w kształtkach, które tworzą szalunek tracony. Kształtki są dostępne u każdego z wiodących producentów. Spotkamy kształtki betonowe, z suporeksu oraz ceramiczne. W zależności od kształtu nadproża oraz systemu, dostępne są jako zamknięte z dwóch (w kształcie litery U) lub z jednej strony (w kształcie litery L). Przyspieszają pracę, lecz z reguły cena jednej ok. 0,5 metra długości kształtki kosztuje 6-15 zł, więc znacząco obciążają budżet. Proste szalunki można wykonać z płyty OSB. Należy pamiętać o odpowiednich wzmocnieniach i stemplach, które powinny podpierać konstrukcje minimum 28 dni. Sposób wykonania jest bardzo prosty. W miejscu gdzie ma powstać otwór, wykonujemy szalunek (z płyty OSB lub tracony z kształtek), wewnątrz szalunku układamy wymagane w projekcie zbrojenie i całość wypełniamy betonem klasy min. C16/20, na koniec ułożony beton wibrujemy za pomocą buławy pogrążanej, górną płaszczyznę wygładzamy. Tak wykonane nadproże, zostawiamy podparte od spodu na minimum 28 dni. Boki szalunku można rozebrać już po 24 h od zalania.

Nadproża typu L19

To typ nadproży żelbetowych, wykonywanych jako prefabrykat. Są bardzo często stosowane na budowie domów jedno- i wielorodzinnych, a także w budownictwie przemysłowym. Ich cechą jest długość modularna, gdzie moduł zmienia się co 30 cm. Długości zaczynają się od 90 cm, na 300 cm kończąc. Wykonywane są w zakładach prefabrykacji, mają sztywno określony kształt przekroju w kształcie litery L o wysokości 19 cm i szerokości stopki 9 lub 12 cm. Układane są parzyście lub w większej ilości, zależnej od grubości ściany. Minimalna głębokość oparcia to 15 cm na gazobetonie i ceramice, 12 cm na cegle silikatowej, 10 cm na ścianach żelbetowych. Należy pamiętać, że na długości oparcia należy ułożyć zaprawę murarską klasy co najmniej M5. Powstałą pomiędzy nadprożami szczelinę można dozbroić na dole prętem o średnicy 12 mm (lecz niekoniecznie) i wypełnić betonem lub zaprawą klasy M12. W nadprożu L19 znajduje się zbrojenie w postaci dwóch lub trzech prętów o średnicy 12 mm i większej połączonych strzemionami.

Nadproża typu SBN

To nadproża sprężone specjalnym splotem sprężającym. Splot ten to 7, 12, 15 bardzo cienkich drutów o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie min. 1270 MPa. Przed zabetonowaniem nadproży, na specjalnym stole w zakładzie prefabrykacji splot w formie jest naciągany i zostaje nadane mu zaprojektowane naprężenie wstępne. Po zabetonowaniu i rozebraniu formy, splot jest odcinany, a nadproże uwolnione. W tak wykonanym elemencie pojawiają się naprężenia wstępne, nadane przez maszynę sprężającą. W elemencie występuje dodatnia strzałka ugięcia. Można to zaobserwować „gołym okiem”, gdyż nadproże może przypominać kształtem łuk wyniesiony maksymalnie 10 mm ponad górną krawędź betonu. Są to nadproża najczęściej w kształcie kwadratu, o boku długości 10-17 cm. Mogą osiągać znaczne rozpiętości i są przystosowane do przenoszenia dużych obciążeń, w budynkach mieszkalnych, halach przemysłowych oraz w budynkach obciążonych stropami, na których pracują maszyny. Do zastosowania wszędzie tam gdzie potrzebne jest maksymalne „przytulenie” otworu okiennego do stropu (np. otwory okienne na wysokość całego pomieszczenia, choć można to osiągnąć na kilka sposobów).

Nadproża prefabrykowane z kształtek ceramicznych

Jak już wspomniałem, każdy producent systemów ściennych posiada w swojej ofercie własne pomysły na nadproża. Nie inaczej jest w przypadku ścian wykonywanych z ceramiki poryzowanej np. Porothrem. Firma ta ma w swojej ofercie nadproża wykonane jako prefabrykowane, które składają się z kształtek ceramicznych w kształcie litery C, w których ułożone są pręty zbrojeniowe i całość wypełniona jest betonem. Są to elementy o kształcie prostokąta o szerokości 7 cm i wysokości od 11 do 24 cm. Długość modularna zaczyna się od 100 cm 325 cm, gdzie zmienia się o moduł długości 25 cm. Należy pamiętać, że belki nadprożowe systemu Porotherm należy ustawiać pionowo, na ściance szerokości 7 cm. W takim przypadku na otwór w ścianie grubości 24 cm potrzebujemy 3 takie belki nadprożowe. Odwiedzając budowy, inwestorzy często źle wykonują otwory w ścianach z ceramiki poryzowanej wykorzystując tylko jedno nadproże, które układają płasko, na szerszej krawędzi co jest poważnym błędem konstrukcyjnym ! Należy się tego wystrzegać !

Nadproża stalowe z kształtowników gorącowalcowanych

Występują też i świetnie spełniają swoją rolę jako nadproża elementy stalowe. Kształtowniki walcowane na gorąco jak ceowniki, dwuteowniki lub kątowniki. Ich montaż jest banalnie prosty. Opierane są na ścianach na zaprawie. Przed montażem powierzchnię stalowego nadproża należy zabezpieczyć farbą antykorozyjną. Jeśli wymagają tego warunki przeciwpożarowe, może to być też specjalna farba ogniochronna. Nadproża stalowe mogą być wykończone cegłą, tak jak pokazuje to rysunek. Jeśli jednak nadproże ma być zakryte tynkiem, pamiętaj aby owinąć belkę siatką Rabitza lub elewacyjną. Siatka ta zapewni doskonałą przyczepność tynku do stalowego nadproża.

Jaką głębokość oparcia zastosować ?

Poniższe zestawienie przedstawia poszczególne rodzaje nadproży zastosowane na różnych rodzajach ścian i zbiorczo ukazuję jakie oparcia należy zapewnić, aby bezpiecznie użytkować obiekt i zapewnić należyte przekazanie obciążeń na pozostałe elementy ścian konstrukcyjnych.200 mm w przypadku oparcia na ścianie konstrukcyjnej wykonanej z dowolnego rodzaju materiału.

Zestawienie minimalnych długości oparcia poszczególnych typów nadproży.

Należy pamiętać, że głębokości oparć dotyczą jednej strony ściany i aby uzyskać całkowitą długość nadproża należy do szerokości otworu, który chcemy zamknąć dodać podwojoną minimalną długość oparcia. Więc dla otworu o szerokości 150 cm, nadproża L19 na ścianie z betonu autoklawizowanego (suporeks) potrzeba nadproża L19 o długości 150 cm + 12 cm + 12 cm = 174 cm, więc potrzeba nadproża o długości 180 cm.

Czym kierować się przy wyborze nadproży i jak je montować ?

Najczęściej stosowanym rozwiązaniem są nadproża typu L19. Są najtańsze i wykazują odpowiednią nośność do zastosowań w domu ze stropem lub bez. Przy większych rozpiętościach proponuję wykorzystać nadproża sprężone SBN. Mają mniejszą wysokość, przez co można wykonać większy otwór okienny oraz mają większą nośność niż L19. Cenowo nie wypadają źle. Cena jednostkowa metra bieżącego maleje przy wzroście długości nadproża. Wykonanie otworu z nadprożem typu L19 czy SBN jest bardzo proste. Odpowiednio długie nadproże układamy na warstwie zaprawy nad docelowym otworem i gotowe. Nadproża dłuższe jak 150 cm proponuje podeprzeć od dołu na czas wiązania zaprawy. Jeśli brakuje nam wysokości do wieńca, powstałą szczelinę należy wymurować z materiału użytego przy wznoszeniu ścian konstrukcyjnych. Zasada jest taka, że wszystkie nadproża ustawiane są w otworze pionowo, węższym bokiem. W przypadku L19, jest to stopka szerokości 9 cm. W ścianie grubości 24 cm potrzebne będą dwa nadproża tego samego typu i tej samej długości. Przy nadprożach SBN, których przekrój jest najczęściej kwadratowy, należy zwrócić uwagę aby sploty sprężające (widoczne na przekroju) były na dole. W nadprożach L19 przy montażu powstaje szczelina, którą od góry wypełnić można zaprawą lub betonem.

Nadproża typu Porotherm, układamy na zaprawie w otworze tak jak wspomniane wcześniej nadproża L19 i SBN. Należy pamiętać, że nadproża te również należy montować w pionie (stojące na węższej krawędzi, gdyż wtedy ma większą wytrzymałość!). Jeśli zastosuje się nadproża o wysokości 23,8 cm nie trzeba dodatkowo domurowywać otworu pod wieniec. Przy niższych nadprożach jest to konieczne.

Więcej kłopotów z wykonaniem sprawiają nadproża wykonane jako monolityczne, wykonywane na budowie. Jest z nimi najwięcej pracy. Należy przygotować szalunek, zbrojenie i mieszankę betonową. Aby wykonać takie nadproże należy zbudować odpowiednio mocne deskowanie w miejscu wykonania. Najczęściej wykorzystuje się deski użyte po wykonaniu fundamentów. Wykonać lub zamówić potrzebne zbrojenie i ułożyć je w deskowaniu. Tak przygotowany szalunek powinien być od spodu podparty. Całość zalać mieszanką betonową klasy min. C16/20 (wykonaną samemu lub zamówioną w wytwórni). Deskowanie należy wzmocnić szpilkami, które połączą dwie przeciwne deski szalunku razem. Musi być na tyle mocne, aby układany beton nie zniszczył połączeń, więc nie należy oszczędzać gwoździ i wkrętów. Trzeba pamiętać aby wykonywane nadproże zachodziło na wymurowaną wcześniej ścianę nośną na wymaganą odległość.

Nadproża typu L19, SBN i monolityczne z reguły są wykorzystywane przy wykonywaniu otworów w ścianach murowanych z gazobetonu lub cegły silikatowej (obecnie bardzo popularnej). Nadproża typu Porotherm stosowane są przy wykonywaniu otworów w ścianach murowanych z ceramiki z racji stosowanego systemu, choć tutaj też często wykonywane są nadproża monolityczne. Można też oczywiście zastosować nadproża L19 lub SBN.

Podsumowanie

W artykule przedstawione zostały najczęściej spotykane typy nadproży ściennych. Do dyspozycji mamy wiele, różnego rodzaju nadproży i materiałów. Należy pamiętać o prawidłowej głębokości oparcia, podanych wyżej. Nadproża montujemy na zaprawie i podpieramy od spodu stemplem na minimum 28 dni.

Jeśli masz pytania, zapraszam do kontaktu tomek@twojdommarzen.pl

Polub moją stroną na Facebooku i bądź na bieżąco z nowymi tekstami.

Pozdrawiam i życzę przyjemnej reszty dnia lub wieczoru w zależności o jakiej porze czytasz ten artykuł.

Tomek

Podziel się swoim zdaniem na ten temat:

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

shares